CÂY XUYÊN TÂM LIÊN

Tên khoa học: Andrographis paniculata (Burm.f.) Nees

Họ: Ô rô (Acanthaceae).

Xuyên tâm liên- có nơi còn gọi là: cây Công cộng, Khô đảm thảo, Cây lá đắng, Roi des amers dichery (Pháp), Green chireta (Anh)

Là cây có nguồn gốc Ấn Độ và Sri Lanka, được di thực và trồng phổ biến ở Nam Á, Đông Nam Á, miền nam Trung Quốc.

Người ta dùng chủ yếu lá và rễ của nó để làm thuốc.

THÀNH PHẦN HÓA HỌC:

Trong lá và thân cây xuyên tâm liên có chứa tanin, đường, chất nhựa và các axit hữu cơ,…Rễ cây có chứa andrographin, apigenin-7, mono-O-methylwithtin, 4′-dimethyl ether,…Ngoài ra, dược liệu này còn có chứa 14-deoxy-11-oxoandrographolide, vitamin B, C, A và 12-didehydroandrographolide

CÔNG DỤNG & LIỀU DÙNG:

Theo đông y thì Xuyên tâm liên có vị rất đắng, tính hàn. tác dụng ở kinh: Phế, Can, tỳ.

Có tác dụng: Thanh nhiệt giải độc, thân nhiệt táo thấp, thanh tràng chỉ lỵ, thanh phế chỉ khái.

Chủ trị các bệnh:

Viêm ruột, lỵ cấp tính,

Viêm phổi, viêm họng, amidan. ho, ho gà,

Viêm gan virus,

Viêm đường tiết niệu,

Viêm âm đạo, khí hư, đau bụng kinh,

Huyết áp cao,

Đau nhức xương khớp,

Mụn nhọt, Ung thũng đinh độc,

Rắn độc cắn.

Liều dùng: Ngày dùng 4 g đến 16 g dưới dạng thuốc sắc. hoặc bột.

Dùng ngoài: Ngày dùng 20 g đến 40 g lá tươi, giã nát để đắp, hoặc sắc lấy nước rửa chỗ mụn nhọt, ngứa lở.

Chú ý: Do vị thuốc có vị rất đắng nên không dùng thời gian dài, ảnh hưởng đến tiêu hóa. Những người có bệnh huyết áp thấp cần cân nhắc trước khi sử dụng!

(Bài viết chỉ mang tính tham khảo, Vui lòng hỏi ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng Xuyên tâm liên để điều trị)

Hình ảnh: Internet

NHỮNG CHỨNG BỆNH CÓ LIÊN QUAN ĐẾN CỘT SỐNG

Khi bạn xem xong những nội dung ghi trong hình ảnh này, bạn sẽ quan tâm nhiều hơn đến việc chăm sóc bảo vệ cột sống của bạn.

Có quá nhiều chứng bệnh có liên quan đến cột sống của con người. Liệu có phải mọi nguyên nhân đều bắt nguồn từ sự tiến hóa, từ khi di chuyển bằng 4 chân, chuyển sang di chuyển bằng 2 chân đã tạo nên một sức ép quá lớn lên cột sống của con người?

Có nhiều phương pháp tập thể dục để có một cột sống khỏe mạnh dẻo dai, tuy nhiên, theo cá nhân tôi, việc tấp bò (đi bằng hai tay-hai chân) nhiều giờ trong mỗi ngày chắc chắn sẽ kéo dãn cột sống của con người, giúp giảm áp lực cho cột sống, hạn chế nhiều bệnh tật do chứng thoái hóa cột sống gây ra.

 

DI THỰC

Chúng nó là hai anh em.

Chắc chắn là như vậy, đây không phải là ý kiến cá nhân, mà là ý kiến đã được xác nhận của cộng đồng khoa học trên thế giới. Hai anh em này ngoại hình thì gần như giống nhau như đúc, ấy thế mà có mấy cái lại rất không giống nhau đôi khi cũng vì cái không giống nhau này mà người ta lại chê, rất chê một trong hai anh em ấy.

Chúng nó là ai?

Nếu gọi là anh, thì nơi sinh sống của nó phân bổ nhiều từ vùng núi Hà Tuyên đến vùng Quảng Nam Đà Nẵng

Riêng về cá nhân gần như là song sinh với nó sống ở vùng có mặt trời chiếu sáng dài hơn, được yêu chuộng hơn: Khu vực Nam Trung phần và Nam phần.

Hai anh em sinh đôi này có tên là BỨA và MĂNG CỤT

1- BỨA: Tên khoa học: Garcinia oblongifolia thuộc họ Bứa: Clusiaceae

2- MĂNG CỤT tên khoa học là: Garcinia mangostana, họ Bứa Clusiaceae

Cùng chi bứa nhưng loài Mangostana lại cho quả ngọt lịm ai cũng thích ăn, còn loài Oblongifolia thì cả lá và quả của nó chắc các bà các cô có bầu thì thèm lắm, các ông có lẽ ít ham.

Hai loại quả của hai anh em dòng garcinia này tuy chua ngọt khác nhau nhưng cả hai đều là bổ dưỡng , kinh nghiệm của cha ông chúng ta ngày xưa cho biết-và bây giờ khoa học cũng đã chứng minh ngoài chất dinh dưỡng tương đương nhau, vỏ quả của hai loại này còn có nhiều công dụng, đặc biệt là có thể làm giảm hoạt động của Helicobacter pylori ( vi khuẩn HP-xoắn trùng gây bệnh ở bao tử), Thật sự tôi chưa biết ngoài cho quả ngon ngọt bổ dưỡng, thân,rễ lá măng cụt bà con miền trong có dùng làm gì không,riêng về cây bứa thì người dân quê tôi dùng lá bứa để nấu canh chua (ngon lắm nghe) nếu ai có kinh nghiệm thì dùng lá bứa nấu xoa xoa (thạch xoa- aga aga) cũng ngon như xoa xoa nấu bằng rong câu đấy.( Vườn nhà tôi có cây bứa to lắm, tiếc là bị ngã do bão mất rồi)

Hôm nay, rảnh một chút, lướt qua chợ quê thấy người ta bán nhiều măng cụt, hỏi ra mới biết đây không phải là măng cụt cuối mùa của miền nam chuyển ra mà là măng cụt Quảng Nam.

Trên giác độ khoa học thì việc di thực các loại thực vật từ vùng vĩ tuyến thấp sang vĩ tuyến cao sẽ làm thay đổi quá trình sinh trưởng sinh thực. Măng cụt Quảng Nam ra trái sau măng cụt miền nam là một điều hoàn toàn hợp lý!

Trước đây trong núi ở quê tôi Bứa mọc nhiều lắm, bây giờ người ta ‘’phủ xanh đất trống…’’ bằng các loại cây làm giấy hay trồng thơm. Bứa sinh sống tốt ở núi rừng Quảng Nam thì chắc chắn Măng cụt cũng sẽ sinh sống tốt như cây bứa.

Quảng Nam đã trồng măng cụt có trái chất lượng cao ở Tiên Phước…, vậy thì với mênh mông núi rừng ở phía tây Đại Lộc, Duy Xuyên, Quế Sơn, hay ở các huyện miền núi Đông Giang,Tây Giang, Nam Giang, Phước Sơn,…tại sao chúng ta không phát triển măng cụt ?

Việc măng cụt ở Quảng Nam ra trái sau Măng cụt miền nam là một lợi thế của đất nước, lúc nào chúng ta cũng có thể có măng cụt xuất khẩu ra nước ngoài

Không biết các nhà quản lý có suy nghĩ giống tôi không?

NGÀY HẠ CHÍ Ở BẮC BÁN CẦU CŨNG LÀ NGÀY ĐÔNG CHÍ Ở NAM BÁN CẦU

Có thể nói:    HÔM NAY LÀ NGÀY HẠ CHÍ
& HÔM NAY CŨNG LÀ NGÀY ĐÔNG CHÍ

Thông thường thì ngày hạ chí là ngày 22/6 nhưng cứ 3 năm thì có một ngày hạ chí 21 tháng 6, do năm 2020 là năm nhuận (theo dương lịch) tháng 2 có 29 ngày , cho nên ngày hạ chí của năm nhuận dương lịch thường là ngày 21 tháng 6.

Sở dĩ nói "hôm nay là ngày hạ chí & Hôm nay cũng là ngày đông chí" là bởi :

Nếu tôi đang ngồi ở bắc bán cầu thì tôi sẽ có tiết khí hậu là tiết Hạ Chí có nghĩa là tôi đang hưởng thời gian chiếu sáng Ngày dài nhất trong năm.

Nhưng, với những người đang sống ở vùng Nam bán cầu thì ngược lại, họ đang chịu ảnh hưởng của thời tiết mùa đông, ngày ở đó hiện nay là Ngày ngắn nhất trong năm.

Ngày xưa, dân ta có tục lệ HÁI LÁ MÙNG NĂM, hễ cứ đến ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch thì người ta đi hái các loại lá cây để tích trữ làm thuốc chữa bệnh, người ta có thể hái bất kỳ loại lá gì, hái xong về thái nhỏ, sao vàng ,khử thổ, phơi khô để làm thuốc chữa bệnh hoặc nấu làm nước uống hàng ngày

(Tục Hái lá mùng năm vẫn còn ở quê tôi)

Trên giác độ khoa học, ngày hạ chí là ngày có tổng tích ôn lớn nhất, tổng thời gian chiếu sáng của mặt trời là cao nhất, thực vật bậc cao nhận được nhiều ánh sáng để quang hợp mạnh nhất, việc hái lá cây làm thuốc trong tiết hạ chí sẽ có chất lượng cao nhất.

Nhưng...lưu ý rằng những điều này chỉ đúng với người đang sống ở phía bắc xích đạo mà thôi. Ai đang ở phía nam xích đạo, muốn " hái lá mùng Năm" thì hãy đợi đến ngày 21 tháng 12 năm này mới hái nhé!

TẾT ĐOAN NGỌ- TẾT TIÊU TRỪ BỆNH TẬT

Nhiều người cho rằng tết Đoan Ngọ có lịch sử là tết diệt sâu bọ để chuẩn bị cho vụ mùa tháng Tám.

Điều này liệu có đúng không?

Theo tôi là không . Bởi trong thực tế vào tiết trời tháng 6 dương lịch khắc nghiệt, các loại côn trùng gây hại cho mùa màng hầu như không hoạt động thì tìm đâu ra để mà diệt?

Nên nhớ rằng, hầu như trở thành quy luật bất biến, hàng năm sâu bọ, côn trùng phát sinh phát triển gây hại cho mùa màng thường tập trung vào tháng 3 dương lịch tức là vào tiết KINH TRẬP (Sâu nở- từ ngày 4-5/3 dương lịch) vậy thì tại sao không tổ chức diệt sâu vào ngày đó?

Liệu chúng ta có thể hiểu tết Đoan Ngọ là Tết diệt sâu bọ theo nghĩa mà ngày xưa ông bà chúng ta đã nghĩ?

Đó là tết PHÒNG BỆNH CHỮA BỆNH? Hai từ sâu bọ ở đây có thể hiểu theo ý của người xưa: Bệnh tật của con người là do "Sâu bọ" gây ra, khi mà người ta chưa biết nguyên nhân gây ra bệnh tật là từ Vi khuẩn, siêu vi khuẩn, nấm,... như khoa học bây giờ? Và, từ thực tế cuộc sống dùng lá cây có thể chữa được bệnh tật cho nên người ta tập trung hái lá thuốc để trị bệnh hoặc để dành chữa bệnh sau này.

Không thể không có nguyên nhân mà tổ tiên ta đặt ra ngày tết Đoan Ngọ. Tết Đoan Ngọ có thể bắt đầu từ nước Việt là tết của người Việt Nam, là ngày mà trước đây trước khi đi hái thuốc người ta lập bàn thờ cúng tổ tiên để xin phép đi hái lá thuốc về dùng.

Ngày Đoan Ngọ nằm trong tiết Hạ Chí, cây thuốc tích lũy chất hữu hiệu nhiều nhất. Hái về dùng chữa bệnh là tốt nhất.

Nói thêm điều này: Tục lệ treo bó lá trước cửa nhà nhân ngày tết Đoan Ngọ có thể hiểu ngầm ý nhắc nhở chúng ta đừng quên hái lá chữa bệnh.

Và, cũng giống như việc trồng cây Nêu trong ngày tết Nguyên Đán để chống ma quỷ, Bó lá cây treo trước cửa nhà như một cái bùa hộ mệnh: Lá thuốc đã có sẳn đây bệnh tật chớ có dại mà vào!

MÀN MÀN HOA TÍM- CÂY HOANG DẠI CHỮA ĐƯỢC NHIỀU BỆNH

MÀN MÀN HOA TÍM

(Cleome chelidonii L.f   thuộc họ Màn màn Capparaceae)

A- Mô tả:

Cây thân thảo, cao hay thấp tùy vùng  , có nơi cao từ  40-100 cm

Thân có một ít lông, 5 cạnh,màu xanh nhạt (trong vùng rợp có màu đỏ )

Cuống lá dài bằng phiến lá hoặc hơn 1,5 lần phiến lá,  Lá có ba lá chét  lá giữa dài hơn hai lá hai bên.

Hoa đơn mọc ở nách lá, cuống hoa thường dài hơn lá, hoa có 4 lá đài xanh, hoa có 4 cánh màu tím, hoa có 6 nhị, bao phấn màu lam, bầu hoa có lông, vòi nhụy ngắn,

Quả có hình dạng giống quả cải dài.

B-Phân bố:

Màn màn tím thường mọc ở vùng đất thấp, bãi trống, mọc xen trong nhiều loại cây trồng cạn, sống quanh năm, hầu như trên khắp các nước nhiệt đới đều có mọc loại cây hoang dã này.

C-Thành phần hóa học:

Các thành phần hoạt chất có chứa trong cây màn màn tím cơ bản  gồm: các flavoide có dược tính cao như: alucocleomin, glucocapparin, ...Ngoài ra trong hạt của cây có chứa 0,1% axit viscosic, 0,04% viscosin. Bên cạnh đó còn có các protein, chất béo, vitamin A, đường khử cũng chứa nhiều trong loại cây này.

Kết quả phân tích chi tiết về thành phần hóa học của màn màn trong thời gian gần đây cho thấy thành phần hóa học có trong cây màn màn tím gồm các chất sau:

-          Cleomeside A, cleomeside B  và cleomeside C.

-          Quercitrin

-          Isoquercitrin

-          Quercetin 3-O-[β-D-glucopyranosyl-(1→2)]-α-Lrhamnopyranoside-7-O-α-L-rhamnopyranoside

-          Quercetin-3-O-[2"-O-(6'''-p-coumaroyl)-β-Dglucopyranosyl]-α-L-rhamnopyranoside-7-O-α-L-rhamnopyranoside

-          Kaempferol-3-O-(2,4- O-diacetyl-α-L-rhamnopyranoside) (

-          Kaempferol-3-O-α-L-rhamnopyranosyl-(1→6)-O-β-Dglucopyranoside (19), glycerol monostearate

-          Ethyl α-galactopyranoside

-          Adenine

-          Emodin-8-O-β-D-glucopyranoside (25).

Quan sát thực tế trong tự nhiên thấy rằng, tuy là loài cỏ dại nhưng màn màn không phải là thức ăn dành cho động vật nhai lại, từ kết quả phân tích thành phần hóa học đã nêu trên ( Viện Hàn lâm Khoa học &Công nghệ Việt Nam- Mã đề tài: 62-44-01-17)  có thể giải thích nguyên nhân động vật nhai lại không thể ăn được bởi trong cây màn màn có quá nhiều chất có khả năng kháng khuẩn  (Vi khuẩn , virus) những chất này sẽ gây hại hệ vi khuẩn phân giải cellulose trong lá sách của động vật nhai lại, sẽ gây đình trệ quá trình tiêu hóa của nhóm động vật này!

D-Công dụng:

Ngoài việc có thể sử dụng cây màn màn hoa tím làm thức ăn, chế biến các món ăn ngon  như rau luộc, muối dưa, cây màn màn hoa tím còn  được người dân dùng làm thuốc để chữa nhiều bệnh.

Theo đông y, Màn màn có vị cay, ấm, không độc, làm tiêu đờm, hạ khí, tiêu độc, hết chóng mặt, kinh nghiệm lâu đời nhân dân ta đã biết dùng màn màn làm thuốc chữa các bệnh nóng lạnh, đau đầu, ho hen, chữa bệnh ngoài da, bệnh vàng da (do viêm gan), suy thận, lá màn màn dùng chữa rắn cắn (giả nhỏ, đắp lên vết thương  do rắn cắn).

Thống kê kinh nghiệm dân gian cho thấy rằng cây màn màn tím đã được người dân dùng để chữa các chứng bệnh như sau:

-       Trị bệnh cảm cúm, nhức đầu,viêm mũi, viêm tai
-    Trị chấy rận và giun sán.

-       Nâng cao  thể trạng (người có da xanh xao, mệt mỏi)

-       Bệnh đau khớp xương, phong tê thấp bong gân, trầy da

-       Chữa bệnh lao hạch, Bệnh viêm thận mãn tính.

-       Bệnh xơ gan, viêm gan B mạn tính, gan nhiễm mỡ.

-       Chứng  nóng trong người, thường xuyên chảy máu cam

-       Người bình thường vẫn có thể sử dụng để thanh nhiệt cơ thể, tăng cường sức khỏe

E-Những bài thuốc dân gian có sử dụng cây màn màn:

1-      Thuốc xông giải cảm  cúm:

-       Màn màn tím

         Sả (Cymbopogon citratus (DC) Stapf. Thuộc họ lúa – Poaceae. )

-       Cây hoa cứt lợn  (Ageratum conyzoides  Họ cúc Asteraceae)

-       Lá tre (Bruguiera gymnorrhiza- Họ Lúa Poaceae)

-       Lá bưởi, lá chanh (Lá thuộc chi cam quýt -Citri), hoặc vỏ quả bưởi

-       Rau lang (Ipomoea batatas L. Họ Convolvulaceae  (bìm bìm/Râu muống,...)

         Lá  Cây Ổi (Psidium guajava- Họ Sim/ Họ Đào Kim nương Myrtaceae

2-  Chè thanh nhiệt, giải cảm:

Dùng 20-25 gram màn màn tím đã phơi hay sấy khô cho thêm 1-2 lít nước để nấu làm nước chè uống hàng ngày

 

3-   Hỗ trợ điều trị viêm gan, xơ gan, gan nhiễm mỡ, mát gan,tiêu độc

·         Màn màn tím :   20-25 gram

·         Diệp hạ châu, chó đẻ (Phyllanthus urinaria. Họ Phyllanthaceae) :  8-10 gram

·         Cà gai leo, Cà quánh  (Solanum procumbens  họ Cà Solanaceae ): 8-10 gram

Cho thêm vào 1 đến 2 lít nước  đun sôi từ 10  đến 15 phút để làm nước uống hàng ngày.

+ Với chứng bệnh sưng hạch ở cổ(Bệnh Lao hạch) ,Dùng lá cây tươi đem đi rửa sạch, giã nát và sau đó đắp lên những vùng đau.

+ Bệnh  bị sưng ở cạnh tai: Giả nhỏ cây màn màn tím, ép lấy dịch, nhỏ dịch  đã  ép vào tai để điều trị

Xin đừng coi thường những cây cỏ quanh ta, chúng ta hãy tin rằng Thượng đế không bao giờ nhầm lẫn, sự tồn tại của cây màn màn trên quả đất này chắc chắn không phải là ngẫu nhiên!

THỜI ĐIỂM KHAI HỎA TRẬN THƯỜNG ĐỨC 1974

45 năm đã trôi qua, chuyện cũng đã là chuyện cũ, mấy hôm trước cũng định ghi lại mấy dòng về những ngày trước ngày khai chiến ở Thường Đức, như chuyện những người lính VNCH đóng ở đồn Gò Mồ Côi (Lộc Vĩnh) không bận tâm Việt Cộng đang áp sát đồn, cứ mãi mê cầu cơ xin số đề, đến nỗi mà con cơ chạy chỉ mấy câu “ kẻ thù đang ở ngoài hàng rào”,... họ vẫn bình chân như vại, hay chuyện chiều chiều nhìn lên trên núi phía tây thấy xe chạy tung bụi cả một cánh rừng,...rồi những chuyện người này người nọ vô núi không thấy về , hay chuyện bao giờ thì có đánh nhau, nên đi hay nên ở, vân vân & vân vân.

Người dân Thường Đức vốn quen với chiến tranh, họ chấp nhận chịu bom đạn, chấp nhận một mất một còn, cứ bám lấy quê hương mà sống, ... chính vì thế mà những ngày trước khi trận đánh bắt đầu cả Thường Đức gần như im lặng, hồi hộp, chờ đợi để rồi cùng đón nhận những mất mát,thương đau!

Năm nay, ngày âm lịch chạy trước ngày dương lịch đến gần nửa tháng, những người có người thân mất trong những ngày đầu của trận Thường Đức 45 năm trước đã tổ chức cúng kỵ lâu rồi, nỗi nhớ niềm đau bây giờ cũng đã nguôi ngoai, nó cũng giống như cái tên Thường Đức vậy, thời gian như vô tình, có phải do “tam sao thất bổn” hay là bởi một nguyên nhân khác mà “Thường Đức” ngày xưa nay hóa thành “Thượng Đức” ?

Hôm nay, đọc lại bài báo đăng trên báo QĐND số chủ nhật, ra ngày 09/5/2010 tác giả là Đại tá quân đội Phạm Quang Định, thấy ông ấy viết: “5 giờ 1 phút ngày 28-7 -1974, pháo ta bắn mãnh liệt vào khu quân sự Thượng Đức...” không biết tác giả bài báo có tham chiến trận này hay không chứ thông tin mà ông ấy cung cấp là không đúng.

Sự thật nó như thế này: “ Đúng 5 giờ...(giờ Sài Gòn) ngày Thứ hai, 29/7/1974 tại Trúc Hà pháo ta khai hỏa vào chi khu Thường Đức (do Quân chủ lực thực hiện) và B40, B41 của ta khai hỏa trung đội nghĩa quân tại làng Đại An (do quân địa phương thực hiện).

(5 giờ Saigon trời còn chưa sáng, 5 giờ Hanoi thì trời đã sáng trưng,)

Chuyện ở Thường Đức tôi còn nhớ rất nhiều, đọc bài báo kia thấy có nhiều chi tiết chưa đúng nên ghi lại mấy dòng như vậy. Ai gọi là Thượng Đức thì mặc kệ họ, với tôi thì tên THƯỜNG ĐỨC là tên mảnh đất của quê tôi.